Kość się zrosła. Dlaczego warto wrócić do rozmowy o osteoporozie

20 października przypada Światowy Dzień Osteoporozy. Motyw kampanii 2026 to „buduj, chroń, wzmacniaj kości”. To dobry moment, żeby zająć się pytaniem, które po złamaniu często nie zostaje zadane: co dalej, skoro kość już się zrosła?

Skala, o której rzadko się mówi

Według oszacowania modelowego w Polsce osteoporozę może mieć 2,3 mln osób, w tym 1,8 mln kobiet. To nie liczba postawionych rozpoznań - to szacunek. Różnicę dobrze pokazuje inna liczba z tego samego raportu: niedoszacowanie rozpoznań oszacowano na 73%, czyli 1,64 mln osób, a dodatkowo 239 tys. osób po 80. roku życia pozostaje bez rozpoznania.

W 2024 r. odnotowano w Polsce 169 tys. złamań najczęściej przypisywanych osteoporozie. 37 tys. z nich to złamania bliższego końca kości udowej - potocznie „złamania biodra”.

Pierwsze złamanie bywa informacją

W metaanalizie 23 badań z udziałem 2,2 mln osób starszych przebyte złamanie nadgarstka wiązało się ze współczynnikiem ryzyka 1,66 (95% CI 1,53-1,81) dla późniejszego złamania biodra. Dla przebytego złamania kręgosłupa współczynnik wyniósł 1,53 (95% CI 1,38-1,69).

Dwa zastrzeżenia, bez których ta liczba wprowadza w błąd:

• to ryzyko względne, a nie prawdopodobieństwo bezwzględne dla konkretnej osoby,
• wyższe ryzyko nie znaczy, że kolejne złamanie na pewno nastąpi.

Dlaczego temat złamania biodra traktuje się poważnie

W danych płatnika publicznego przywołanych w wytycznych z sierpnia 2022 r. 29,4% pacjentów w Polsce umarło w ciągu roku od złamania bliższego końca kości udowej; średni wiek chorych wynosił około 80 lat. To wynik historyczny, nie wskaźnik na 2026 r. Opisuje zgony po złamaniu - nie oznacza, że złamanie było ich jedyną przyczyną, i nie określa rokowania konkretnej osoby.

Czego w tym tekście nie znajdziesz

Nie podajemy progów wieku do badania gęstości kości, kalkulatorów ryzyka ani dawek wapnia i witaminy D. Dokument, który miał je opisywać, nie dał się rzetelnie odczytać, a zasada w UZ jest prosta: czego nie potwierdzimy w źródle pierwotnym, tego nie publikujemy. O badaniach i leczeniu decyduje lekarz - i to jest właściwe miejsce na te pytania.

Co możesz zrobić

• Jeśli w ostatnich latach miałaś lub miałeś złamanie - powiedz o tym na najbliższej wizycie, nawet jeśli kość dawno się zrosła.
• Zadaj jedno konkretne pytanie: „Czy powinniśmy porozmawiać o osteoporozie i dalszej opiece po złamaniu?”.
• Jeśli opiekujesz się osobą po złamaniu biodra - zapytaj o plan dalszej opieki i rehabilitacji przy wypisie.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Źródła

Raport NFZ o zdrowiu: osteoporoza, dane 2024, aktualizacja 23.06.2025 - ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/raporty/nfz-o-zdrowiu-osteoporoza; Archives of Osteoporosis 19(1), maj 2024 - europepmc.org/article/MED/38816657; Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja 24(4), sierpień 2022 - europepmc.org/article/MED/36722503; worldosteoporosisday.org/get-involved (odczyt 19.10.2026).