Grypa w sezonie 2026/2027: kto, gdzie i na jakiej podstawie

Najczęstsze pytanie o szczepienie przeciw grypie nie dotyczy medycyny, a organizacji: komu przysługuje bezpłatnie, kto zapłaci połowę, gdzie można się zaszczepić i czy potrzebna jest recepta. Zebraliśmy odpowiedzi z dwóch niezależnych źródeł publicznych.

Komu bezpłatnie

Według opisu sezonu 2026/2027 Państwowej Inspekcji Sanitarnej szczepienie jest bezpłatne dla:

• dzieci i młodzieży do 18 lat,
• osób w wieku 65 lat i starszych,
• kobiet w ciąży i w połogu.

Komu z 50% refundacją

• dorosłym w wieku 18-64 lata,
• osobom 60+ w przypadku szczepionki wysokodawkowej - również 50% refundacji.

Te same zasady potwierdza niezależnie serwis NIZP-PZH (aktualizacja 02.10.2026), powołując się na obwieszczenie refundacyjne Ministerstwa Zdrowia z 17.06.2026.

Gdzie się zaszczepić

Szczepienia prowadzą podmioty lecznicze - i dotyczy to wszystkich grup wieku. Osoby dorosłe mogą zaszczepić się także w wybranych aptekach.

Recepta - kto ją wystawia

Do szczepionki refundowanej recepta jest potrzebna. Osobie dorosłej może ją wystawić lekarz, pielęgniarka, położna lub farmaceuta. Dziecku - wyłącznie lekarz. Ta różnica ma praktyczne znaczenie: dorosły bywa w stanie przejść całą ścieżkę w aptece, w przypadku dziecka trzeba zacząć od wizyty u lekarza.

Dlaczego nie „mocniejsze przeziębienie”

WHO w materiale informacyjnym z 28.02.2025 opisuje przebieg: okres wylęgania to ok. 2 dni, z zakresem 1-4 dni. Większość objawów zwykle ustępuje w ciągu tygodnia, ale kaszel może być ciężki i trwać 2 tygodnie lub dłużej. To właśnie ten „ogon” choroby bywa najbardziej niedoszacowany, zwłaszcza przy planowaniu powrotu do pracy czy do szkoły.

W tym samym źródle wymienione są grupy większego ryzyka ciężkiego przebiegu: kobiety w ciąży, dzieci poniżej 5. roku życia, osoby 65 lat i starsze, osoby z chorobami przewlekłymi (serca, płuc, nerek), osoby z obniżoną odpornością oraz pracownicy ochrony zdrowia.

Czego można oczekiwać od szczepienia

W metaanalizie badań test-negative u dorosłych skuteczność szczepienia wobec hospitalizacji z potwierdzoną grypą wyniosła 41% (95% CI 34-48; Journal of Infection 75(5):381-394, listopad 2017).

Dwa zastrzeżenia, bez których ta liczba jest nadużywana w obie strony. Po pierwsze: to wynik z badań obserwacyjnych prowadzonych w wielu sezonach, nie prognoza dla sezonu 2026/2027 - skuteczność w danym roku zależy m.in. od dopasowania składu szczepionki do krążących wirusów. Po drugie: 41% dotyczy konkretnego punktu końcowego, czyli hospitalizacji z potwierdzoną grypą u dorosłych - nie wszystkich zachorowań i nie wszystkich grup wieku.

Punkt odniesienia, który wisi od lat

Cel 75% wyszczepienia starszych grup wieku postawiono w 2003 r. i powtórzono w rekomendacji Rady Unii Europejskiej z 2009 r. (ECDC, stan 02.11.2026). Celowo nie podajemy obok żadnej polskiej liczby: raportu z danymi dla poszczególnych krajów nie udało się odczytać w źródle, a strona ECDC nie publikuje ich w czytelnej postaci. Zasada jest u nas stała - czego nie potwierdzimy w źródle, tego nie publikujemy, nawet gdy liczba „pasuje do tezy”.

Czego w tym tekście nie ma

Nie podajemy liczby zachorowań, hospitalizacji ani powikłań w bieżącym sezonie - nadzór nad grypą zmienił się w 2023 r., a danych w porównywalnej postaci nie potwierdziliśmy. Nie wymieniamy nazw szczepionek ani producentów. Nie oceniamy też, czy konkretnej osobie szczepienie przysługuje i czy jest dla niej wskazane - o tym decyduje osoba kwalifikująca do szczepienia.

Co możesz zrobić

• Sprawdź, w której grupie jesteś: bezpłatnie, 50% refundacji, czy pełna odpłatność.
• Jeśli jesteś osobą dorosłą - zapytaj w swojej przychodni i w aptece, gdzie szybciej dostaniesz termin.
• Jeśli szczepisz dziecko - zacznij od lekarza, bo tylko on wystawi receptę.
• Jeśli opiekujesz się osobą 65+ - ustalcie termin razem; to częściej kwestia dowiezienia i umówienia niż niechęci.
• Jeśli pracujesz w ochronie zdrowia - jesteś w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu wymienionej przez WHO; warto to policzyć także jako ochronę pacjentów.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Źródła

Państwowa Inspekcja Sanitarna, opis sezonu 2026/2027 - gov.pl/web/psse-warszawa/ogolnopolski-dzien-profilaktyki-grypy; NIZP-PZH, aktualizacja 02.10.2026 (obwieszczenie refundacyjne MZ z 17.06.2026) - szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/?strona=9; WHO, fact sheet 28.02.2025 - who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal); metaanaliza, Journal of Infection 75(5):381-394, listopad 2017 - sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0163445317302992; ECDC, stan 02.11.2026 - ecdc.europa.eu/en/seasonal-influenza/prevention-and-control/vaccines/vaccination-coverage.